مقالات
چهارشنبه, 25 بهمن 1396 ساعت 19:04

مختصری پیرامون زبان فارسی و کٌردی

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

«به نام خداوند جان و خرد»

مختصری پیرامون زبان فارسی و کٌردی

در این که زبان باستانی پارسی یکی از کهن ترین و باستانی ترین زبانهای جهان است هیچ شک و تردیدی وجود ندارد. اگر در جهان دو سه زبان باستانی وجود داشته باشد بی تردید یکی از آنها زبان باستانی پارسی خواهد بود. در این مختصر نمی خواهیم از قدمت تاریخی این زبان سخن بگوییم که بحثی است گسترده و دراز دامن و در این مختصر هم نخواهد گنجید بلکه بطور اختصار می خواهیم بدانیم که آیا زبان فارسی و کردی دو زبان جداگانه هستند با دو قاعده و دستور متفاوت یا اینکه دو شکل مختلف هستند از یک زبان واحد. عده ای از زبان شناسان معتقدند که ریشه ی اصلی این دو زبان در اصل یکی می باشد و یکی از آنها از دیگری منشعب شده است که در حقیقت هم همین طور است اما بدرستی معلوم نیست که کدامیک از دیگری انشعاب پیدا کرده ولی آنچه مسلم است و شواهد نشان می دهد ریشه ی این دو زبان یکی است و بعضی از دگرگونی ها آن را دو شاخه کرده است مثل دو شاخه ی مجزا که از یک ریشه رشد و نمو پیدا کرده باشد و آن دگرگونی ها به شرح زیر است:

  1. دگرگونی بعضی از حروف در کلمات شامل دگرگونی یک حرف یا دگرگونی بیشتر از یک حرف.
  2. دگرگونی توام با حذف حرف از کلمات.
  3. دگرگونی در اِعراب و صدای حروف در کلمه.

که ذیلا به طور خلاصه به این دگرگونی ها اشاره می شود.

دگرگونی یک حرف در یک کلمه مانند تبدیل حرف (ب) به حرف (واو) چه در اول کلمه باشد مانند (باران – واران) یا (بهار – وَهار) چه در وسط کلمه مانند (اَبر – اَور) یا (تَبَر – تَوَر) یا (کبک – کوَک) یا (صَبر – صَور) یا (قَبر – قَور) چه در آخر کلمه مانند (آب – آو) یا (تاب – تاو) یا (حساب – حساو) یا (کتاب –کتاو) و بسیاری دیگر. چون این دگرگونی به قدری عمومیت دارد که تقریبا شامل تمام کلمات می شود حتی کلماتی که از زبان عربی وارد شده است مانند (نصیب – نصیو) یا (صاحب – صاحو) یا (غضب – غضو) دگرگونی دیگر تبدیل حرف (م) به حرف (واو) است مانند (نام – ناو) یا (دامان – داوان) یا (تمام – تواو).

دگرگونی دیگر تبدیل حرف (ه) به حرف (س) مانند (آهن – آسن) یا (ماهی – ماسی)

دگرگونی دیگر تبدیل حرف (ف) به حرف (واو) مثل (کفش – کوش) یا (درفش – دِرٌوش) که این دگرگونی در خود فارسی هم معمول است مثل: تبدیل (فَش به وَش) در کلمه (پریوش – پری فش)

دگرگونی دو حرف در کلمه مثل (بنفش – وَنَوش) که حرف (ب و ف) هر دو تبدیل به واو شده است. یا (افسار – هَوسار) که حرف الف به (ه) و حرف (ف) به واو تبدیل شده است. چون (الف) یا (آ) نیز در ابتدای کلمات اکثراً تبدیل به (ه) می شود مانند (ارزان – هَرزان) یا (آوردن – هاوردن) یا (انجیر – هنجیر) یا (انار – هنار) و بسیاری دیگر.

دگرگونی حرف (ز) به حرف (ژ) مانند (زنگ – ژنگ) یا (زی – ژی) به معنای زیستن یا (زن – ژن) یا (تیز – تیژ) یا (روز – روژ) دگرگونی حروف (ق و غ) به حرف (خ) مانند (قیمان – قیماخ) یا (چاق – چاخ) یا (داغ – داخ) یا (قاچاق - قاچاخ) یا (چراغ – چراخ).

دگرگونی توام با حذف مثل (باد – وا) یا (آباد – آوا) که ضمن تبدیل حرف (ب) به حرف (واو) حرف آخر کلمه حذف شده است.

دگرگونی حرف (ج) به حرف (ژ) مثل (کجاوه – کژاوه) یا (اجداد – اَژداد) که این دگرگونی در فارسی هم صورت گرفته مثل کژ که به مرور تبدیل به کج شده.

دگرگونی دیگر حذف یک حرف یا بیشتر است مانند (مست – مس) یا (دست – دس) یا (آستین – آسین) یا (دوست – دوس) یا (پَرَست – پَرَس)

دامنه ی این دگرگونی ها فوق العاده وسیع است تنها به عنوان نمونه به اندکی از آنها اشاره شد.

دگرگونی دیگر دگرگونی صدای حروف است مانند (مَن – مِن) یا فعل های (کَرد – کِرد) یا (بٌرد – بِرد) یا (داشتَن – داشتِن) یا (باختَن – باختِن) یا کلمات (مٌرد – مِرد) یا (پٌشت – پِشت) یا (رٌوشَن – رٌوشِن) یا (پٌر – پِر) یا (تَرس – تِرس).

علاوه بر موارد یاد شده دگرگونی هایی وجود دارد که علیرغم اختلاف ظاهری با کمترین توجه هم ریشه بودن و هم معنی بودن آنها بخوبی آشکار و قابل درک می باشد که به تعدادی آنها محض نمونه اشاره می شود. مانند (بٌلند – بِلِینِ) و (هموار – هامار) و (رسیدن – رَسِین) و (زیاد – زیای) یا (نشان – نیشان) یا (پرهیز – پاریز) یا (پریدن – پَرین) یا (دلپسند – دلپَسَن) یا (پٌل – پیل) یا (پیوند – پیوَن) یا (تگرگ – تگَرَ) و هزاران نمونه ی دیگر. و همچنین هزاران نمونه که در فارسی و کردی خصوصا کردی کرمانشاهی معروف به کردی کلهری عینا شبیه هم تلفظ می شود و به همان معنا نیز به کار می رود مانند (بو – بیگاری – بیکاری – بیداری – پاپوش – پٌرسه – پارو – جارو – پتو – پرواز – پنیر – تخت – تپه – تلکه – تنه – توپ – توپخانه – تور – خام – خرما – خال – خاک – خیار – خان – دام – خشت – خرس – دٌم – سٌم – ریشه – ریش – ساک – سرباز – سوغات – شانه – شتر – شفق – لانه – دانه – کشک – کشکول – گرز – گرم – گرمسیر – و هزاران هزار واژه ی دیگر.

بنابراین شواهد مستند فوق دال بر این است که این دو زبان با این همه اشتراکات نمی توانند دو زبان جداگانه باشند و قطعا ریشه هر دوی آنها یکی است و این دگرگونی های تلفظی که در طول سالیان متمادی صورت گرفته آن را دو شاخه کرده است. اما اینکه اول (آب) بوده که تبدیل به (آو) شده یا اینکه اول (آو) بوده که تبدیل به (آب) شده سند مکتوبی در دست نیست. ولی مسلما قدمت زبان کردی کمتر از فارسی نیست بطوری که بسیاری از واژه هایی که در کتاب باستانی زند و اوستا وجود دارد در زبان کردی ما وجود دارد و امروزه هم بکار می رود مانند (بِرسی – وِرسی به معنی گرسنه) یا (مانگ به معنی ماه) یا (خانگ به معنی خانه) یا (کَفتَن یه معنی افتادن) یا (دایگ به معنی مادر)

امیدوارم ادب دوستان و شعرا و ادبای کرد زبان بیشتر از پیش در صیانت از این زبان اصیل آریائی بکوشند و از گزند روزگارش در امان بدارند انشاالله.

با التماس دعا کیومرث عباسی (قصری)

مهر ماه 1394

خواندن 183 دفعه آخرین ویرایش در چهارشنبه, 25 بهمن 1396 ساعت 19:35

نظرات (0)

امتیاز 0 از 5 بر اساس 0 رای
در حال حاضر هیچ نظری وجود ندارد

دیدگاه خود را بیان کنید

پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location